എന്തുകൊണ്ടാണ് കൂടുതൽ ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകൾ തൊഴിൽരംഗത്ത് ഇല്ലാത്തത്?

ഭർത്താവ് നടത്തുന്ന തട്ടുകടയിൽ ഒരു സ്ത്രീ രാവിലെ മുതൽ ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുന്നു. മസാലകൾ അരക്കുന്നു, ഡയറിയിൽ കണക്കുകൾ സൂക്ഷിക്കുന്നു, കടയിൽ വരുന്നവർക്ക് ഭക്ഷണം വിളമ്പുന്നു. “നിങ്ങൾ ജോലി ചെയ്യുന്നുണ്ടോ?” എന്ന് അവരോട് ചോദിച്ചാൽ, “ഇല്ല, വെറുതെ സഹായിക്കുക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്” എന്നാകും മറുപടി. എന്നാൽ, ഇന്ത്യയുടെ തൊഴിൽ സർവേയിൽ ഇതേ ചോദ്യം ചോദിച്ചാൽ, അടുത്ത കാലത്തായി അവരെ മറ്റൊരു രീതിയിലാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.

പീരിയോഡിക് ലേബർ ഫോഴ്സ് സർവേ പ്രകാരം, ഇന്ത്യയിലെ സ്ത്രീ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്ത നിരക്ക് വെറും ആറ് വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഇരട്ടിയോളം വർധിച്ചു—2017–18-ലെ 23.3 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2023–24-ൽ അത് 41.7 ശതമാനമായി ഉയർന്നു. ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ ഇത് ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകൾ കൈവരിച്ച വിപ്ലവകരമായ മുന്നേറ്റമായി തോന്നാം.

‘സ്വയംതൊഴിൽ’ എന്ന വിഭാഗത്തിൽ നിന്നും

ഈ വർധനവ് പുതിയ ശമ്പളമുള്ള ജോലികളിൽ നിന്നോ സ്ത്രീകൾ നടത്തുന്ന സംരംഭങ്ങളിൽ നിന്നോ ഉണ്ടായതല്ല. മറിച്ച്, ‘സ്വയംതൊഴിൽ’ എന്ന വിഭാഗത്തിൽ നിന്നും, അതിനുള്ളിലെ “കുടുംബ സംരംഭങ്ങളിലെ വേതനമില്ലാത്ത സഹായികൾ” എന്ന വിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമാണ്. ഗ്രാമീണ ഇന്ത്യയിലെ തൊഴിലെടുക്കുന്ന സ്ത്രീകളിൽ 42.3 ശതമാനവും ഈ വിഭാഗത്തിലാണ് വരുന്നത്. ഇവർ ദിവസേന മണിക്കൂറുകളോളം കഠിനാധ്വാനം ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും, സ്വന്തമായി നേരിട്ട് ഒരു രൂപ പോലും വേതനം ലഭിക്കുന്നില്ല. അതേസമയം, കൃത്യമായ ശമ്പളമുള്ള ജോലികളിലും കൂലിപ്പണിയിലും ഉള്ള സ്ത്രീകളുടെ അനുപാതം ഇതേ കാലയളവിൽ കുറയുകയാണ് ചെയ്തത്.

യാഥാർത്ഥ്യം ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ മുൻപത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകൾ ചെയ്യുന്ന അധ്വാനം ഇപ്പോൾ തൊഴിലായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നുണ്ട്, എന്നാൽ അതിന് സ്വന്തമായി പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം വളരെ കുറവാണ്.

മറ്റൊരു കണക്കുകൂടിയുണ്ട്.

ഇതിന് കാരണം വ്യക്തമാക്കുന്ന മറ്റൊരു കണക്കുകൂടിയുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ ടൈം യൂസ് സർവേ (Time Use Survey) അനുസരിച്ച്, ഒരു സ്ത്രീ പ്രതിദിനം ശരാശരി 305 മിനിറ്റ് (അഞ്ചര മണിക്കൂറിലധികം) വീട്ടുജോലികൾക്കും കുടുംബാംഗങ്ങളെ പരിചരിക്കുന്നതിനുമായി പ്രതിഫലമില്ലാതെ ചെലവഴിക്കുന്നു. എന്നാൽ പുരുഷന്മാർ ഇതിനായി വിനിയോഗിക്കുന്നത് വെറും 163 മിനിറ്റാണ്—സ്ത്രീകളുടെ പകുതിയിൽ താഴെ മാത്രം. ഇതേ സർവേയിൽ, ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്ന ജോലിയിൽ ഏർപ്പെടുന്ന സ്ത്രീകൾ 25 ശതമാനം മാത്രമാണെങ്കിൽ, പുരുഷന്മാരിലിത് 75 ശതമാനമാണ്.

ഈ രണ്ട് കണക്കുകളും ചേർത്തുവെച്ച് നോക്കുമ്പോൾ ചിത്രം വ്യക്തമാകും. മിക്ക ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകളും ഇപ്പോൾത്തന്നെ ദിവസവും ദീർഘനേരം അധ്വാനിക്കുന്നുണ്ട്. അതിനാൽ ചോദ്യം സ്ത്രീകൾ ജോലി ചെയ്യുന്നുണ്ടോ എന്നതല്ല; ആ അധ്വാനത്തിന് കൃത്യമായ വേതനവും അംഗീകാരവും ലഭിക്കുന്നുണ്ടോ, അത് കുടുംബവും തൊഴിലുടമകളും രാജ്യത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളും ഒരു ജോലിയായി കാണുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ്.

ഒരു സാധാരണ കുടുംബത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇത് ചിന്തിച്ചുനോക്കൂ. കുടുംബത്തിന്റെ കടയിലെ കണക്കുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീ ചെയ്യുന്നത് ഉയർന്ന വൈദഗ്ധ്യം ആവശ്യമുള്ള പ്രധാന ജോലിയാണ്. എന്നാൽ, ഭാര്യ എന്തുചെയ്യുന്നു എന്ന് ഭർത്താവിനോട് ചോദിച്ചാൽ, കയ്യിലേക്ക് നേരിട്ട് പണം വരാത്തതുകൊണ്ട് “അവൾക്ക് ജോലിയില്ല” എന്ന് തന്നെയാകും ഉത്തരം. സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ അടിത്തറ നിശബ്ദമായി ചലിക്കുന്നത് ഇത്തരം അദൃശ്യ അധ്വാനങ്ങളിലൂടെയാണ്, എന്നിട്ടും അതിന് അർഹമായ അംഗീകാരമോ പ്രതിഫലമോ പലപ്പോഴും ലഭിക്കാറില്ല.

സംസ്കാരത്തിന്റെയോ പാരമ്പര്യത്തിന്റെയോ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല

ഇതൊരു സംസ്കാരത്തിന്റെയോ പാരമ്പര്യത്തിന്റെയോ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല, ഇതിന് പിന്നിൽ വലിയ പരിമിതികളുമുണ്ട്. പല സ്ത്രീകളും കുടുംബ ബിസിനസുകളിലെ വേതനമില്ലാത്ത ജോലികളിലേക്കോ തുച്ഛമായ വരുമാനമുള്ള സ്വയംതൊഴിലുകളിലേക്കോ തിരിയുന്നത് അവരുടെ ആദ്യത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പായതുകൊണ്ടല്ല. സ്ത്രീസുരക്ഷ, വീട്ടുജോലികളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം, വീടിനടുത്ത് അനുയോജ്യമായ ജോലികളുടെ അഭാവം എന്നിവ കാരണം മുന്നിൽ മറ്റ് വഴികളില്ലാത്തതുകൊണ്ടാണ്. പുതിയ അവസരങ്ങൾ തുറന്നുകിട്ടിയതുകൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് നിവൃത്തികേടുകൊണ്ട് രൂപപ്പെട്ട ഇത്തരം ജോലികൾക്ക് വളരെ കുറഞ്ഞ വരുമാനം മാത്രമേ ലഭിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് ഗവേഷകർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

ഇതിനർത്ഥം സ്ത്രീകൾ തെറ്റായ വഴി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നുവെന്നോ, കുടുംബങ്ങൾ മനപ്പൂർവ്വം അവരെ മാറ്റിനിർത്തുന്നുവെന്നോ അല്ല. സുരക്ഷിതത്വം, കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണം, പ്രാദേശികമായി ലഭ്യമായ പരിമിതമായ ജോലികൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ളിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ഓരോ കുടുംബവും പൊരുതുകയാണ്. എന്നാൽ, ഇതൊരു പൂർണ്ണ വിജയഗാഥയായി കൊട്ടിഘോഷിക്കുന്നതിന് മുൻപ്, ഈ വളർച്ചയുടെ പിന്നിലെ യാഥാർത്ഥ്യം നാം തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്.

സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്ത നിരക്ക്

സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്ത നിരക്ക് ഉയർന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം കൂടുതൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സുരക്ഷിതവും മാന്യവും മാന്യമായ വേതനം നൽകുന്നതുമായ ജോലികൾ ലഭിച്ചു എന്ന് അർത്ഥമാക്കേണ്ടതില്ല. പലപ്പോഴും അവർ കാലങ്ങളായി ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന വേതനമില്ലാത്ത അധ്വാനം ഔദ്യോഗിക കണക്കുകളിൽ ഇടംപിടിക്കാൻ തുടങ്ങി എന്ന് മാത്രമേ അതിനർത്ഥമുള്ളൂ. അതൊരു പുരോഗതിയാണെങ്കിലും, കണക്കുകൾ കാണിക്കുന്ന അത്ര സുരക്ഷിതമോ വലുതോ അല്ല അത്.

അടുത്ത തവണ ഈ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ ആഘോഷിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, കയ്യടിക്കുന്നതിന് മുൻപ് നാം സ്വയം ഒരു ചോദ്യം ചോദിക്കേണ്ടതുണ്ട്: ഇന്ന് ജോലി ചെയ്യുന്നവരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന സ്ത്രീകളിൽ എത്രപേർക്ക് സ്വന്തം അധ്വാനത്തിന്റെ ഫലം സ്വന്തം പേരിൽ, സ്വന്തം കൈകളിലേക്ക് പണമായി ലഭിക്കുന്നുണ്ട്?