നമ്മുടെ കുട്ടികൾക്ക് നിയമം നൽകുന്ന വാഗ്ദാനം എന്താണ്?

ഒരു ചെറിയ പട്ടണത്തിലെ ഒരു പിതാവ് തന്റെ മകളെ സമീപത്തുള്ള ഒരു പ്രശസ്തമായ സ്വകാര്യ സ്കൂളിൽ ചേർക്കുന്നതിനായി അപേക്ഷാ ഫോം പൂരിപ്പിക്കുകയാണ്. തന്നെപ്പോലുള്ള കുടുംബങ്ങളിലെ കുട്ടികൾക്കായി ചില സീറ്റുകൾ സൗജന്യമായി മാറ്റിവെച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം എവിടെയോ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ കോട്ടയിലെ സീറ്റുകളെല്ലാം ഇതിനകം തീർന്നുവെന്ന് സ്കൂളിന്റെ ഫ്രണ്ട് ഓഫീസിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തോട് പറയുന്നു. അത് സത്യമാണോ എന്ന് പരിശോധിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് മറ്റ് വഴികളൊന്നുമില്ല. അതിനാൽ നിയമം തന്റെ കുടുംബത്തെപ്പോലുള്ളവർക്ക് ബാധകമല്ലെന്ന് കരുതി അദ്ദേഹം അവിടെനിന്ന് മടങ്ങുന്നു. വാസ്തവത്തിൽ, അദ്ദേഹം കരുതുന്നതിലും വിശദമായി ഈ നിയമം ബാധകമാണ്. നിയമം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതും അദ്ദേഹം നേരിട്ട അനുഭവവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമാണ് ഇവിടുത്തെ യഥാർത്ഥ വിഷയം.

2009-ൽ ഇന്ത്യ പാസാക്കിയ കുട്ടികളുടെ സൗജന്യവും നിർബന്ധിതവുമായ വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമം (RTE Act), കടലാസിൽ ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ വിദ്യാഭ്യാസ നിയമങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ആറിനും പതിനാലിനും ഇടയിൽ പ്രായമുള്ള ഓരോ കുട്ടിക്കും സൗജന്യവും നിർബന്ധിതവുമായ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം ഇത് ഉറപ്പുനൽകുന്നു. ഇതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം മാതാപിതാക്കളിലല്ല, മറിച്ച് സർക്കാരിലാണ് നിയമം നിക്ഷിപ്തമാക്കുന്നത്. ഈ പ്രായപരിധിയിലുള്ള ഒരു കുട്ടി സ്കൂളിൽ ചേരുകയോ ഹാജരാവുകയോ പഠനത്തിൽ പുരോഗതി നേടുകയോ ചെയ്യുന്നില്ലെങ്കിൽ, അത് കുടുംബത്തിന്റെ പരാജയമായല്ല, മറിച്ച് ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ വീഴ്ചയായാണ് നിയമം കാണുന്നത്. മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലെയും വിദ്യാഭ്യാസ നിയമങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഇത് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു സമീപനമാണ്.

നിയമം ഒരു പ്രത്യേക പുനർവിതരണ വ്യവസ്ഥയും മുൻപോട്ട് വെക്കുന്നുണ്ട്. സാമ്പത്തികമായും സാമൂഹികമായും പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്ന വിഭാഗങ്ങളിലെ കുട്ടികൾക്കായി ഓരോ അൺ-എയ്ഡഡ് സ്വകാര്യ സ്കൂളും തങ്ങളുടെ തുടക്ക ക്ലാസുകളിലെ (Entry-level) 25 ശതമാനം സീറ്റുകൾ സംവരണം ചെയ്യണം. ഈ അഡ്മിഷനുകൾക്ക് സർക്കാർ സ്കൂളുകൾക്ക് തുക തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്യും. ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം ലളിതമായിരുന്നു: പണക്കാർക്കും പാവപ്പെട്ടവർക്കും മാത്രമായി വേറെവേറെ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതിന് പകരം, സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആദ്യ വർഷങ്ങൾ മുതൽ തന്നെ ക്ലാസ് മുറികളിൽ ഇരുവിഭാഗങ്ങളെയും ഒരുമിപ്പിക്കുക.

കടലാസിൽ ഇതൊരു മികച്ച വാഗ്ദാനമാണ്. എന്നാൽ പ്രായോഗിക തലത്തിൽ ഇതിന്റെ ഫലം സമ്മിശ്രമാണ്. നിയമം നിലവിലുണ്ടെന്ന് അറിയുന്നതിനേക്കാൾ, അത് എവിടെയാണ് പരാജയപ്പെടുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നതാണ് ഒരു രക്ഷിതാവിന് കൂടുതൽ പ്രയോജനകരം.

2019-20 ലെ സർക്കാർ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, മതിയായ ക്ലാസ് മുറികൾ, പ്രവർത്തിക്കുന്ന ശൗചാലയങ്ങൾ, കുടിവെള്ളം തുടങ്ങിയ നിയമം അനുശാസിക്കുന്ന എല്ലാ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ മാനദണ്ഡങ്ങളും പാലിക്കുന്നത് ഇന്ത്യയിലെ 25.5 ശതമാനം സ്കൂളുകൾ മാത്രമാണ്. സംസ്ഥാനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം വളരെ വലുതാണ്. പഞ്ചാബ് 63.6 ശതമാനം മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിച്ചപ്പോൾ മേഘാലയയിൽ ഇത് വെറും 1.3 ശതമാനം മാത്രമായിരുന്നു. അതായത്, എല്ലാ സൗകര്യങ്ങളുമുള്ള ഒരു സ്കൂളിൽ പഠിക്കുകയെന്ന കുട്ടിയുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശം, അവർ ഏത് സംസ്ഥാനത്താണ് അല്ലെങ്കിൽ ഏത് ജില്ലയിലാണ് ജനിച്ചത് എന്നതിനെയാണ് ഇപ്പോഴും പ്രധാനമായും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്.

രക്ഷിതാക്കൾ നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെടുന്ന സ്വകാര്യ സ്കൂളുകളിലെ 25 ശതമാനം സംവരണവും വലിയ പ്രതിസന്ധികൾ നേരിടുന്നുണ്ട്. യോഗ്യതയുള്ള അപേക്ഷകൾ സാങ്കേതിക കാരണങ്ങൾ പറഞ്ഞ് നിരസിക്കുക, കുടുംബം യോഗ്യമായ ദൂരപരിധിക്ക് പുറത്താണെന്ന് കാണിക്കാൻ ദൂരപരിധി കണക്കാക്കുന്നതിൽ തർക്കമുന്നയിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ കോട്ട സീറ്റുകൾ ലഭ്യമല്ലാതാകുന്നത് വരെ പ്രവേശന നടപടികൾ മനഃപൂർവ്വം വൈകിപ്പിക്കുക എന്നിങ്ങനെ സ്കൂളുകൾ ഈ നിയമം മറികടക്കാൻ വഴി കണ്ടെത്തുന്നുണ്ടെന്ന് പല സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ അന്വേഷണങ്ങളും രക്ഷിതാക്കളുടെ പരാതികളും വ്യക്തമാക്കുന്നു. നിയമപ്രകാരം ഇതെല്ലാം തെറ്റാണ്. എന്നാൽ പ്രാദേശിക വിദ്യാഭ്യാസ ഓഫീസുകൾ എത്രത്തോളം സജീവമായി ഇത് നിരീക്ഷിക്കുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ച് ഇതെല്ലാം പലയിടത്തും ഇപ്പോഴും നടക്കുന്നുണ്ട്.

ഇതിനുപിന്നിൽ സാമ്പത്തികമായ ഒരു വശം കൂടിയുണ്ട്. വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമം കൃത്യമായി നടപ്പിലാക്കാൻ ആ സമയത്ത് 2.31 ലക്ഷം കോടിയിലധികം രൂപ ചെലവ് വരുമെന്നാണ് കണക്കാക്കിയിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇന്ത്യയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ പൊതു ചെലവഴിക്കൽ ജിഡിപിയുടെ (GDP) 4 ശതമാനത്തിലും താഴെയായി തുടരുകയാണ്. സാർവത്രിക ഗുണനിലവാരമുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം ഉറപ്പാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു രാജ്യത്തിനായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര മാനദണ്ഡങ്ങളേക്കാൾ കുറവാണിത്. ഒരു നിയമത്തിന് അധ്യാപകരുടെ യോഗ്യത, വിദ്യാർത്ഥി-അധ്യാപക അനുപാതം, സുരക്ഷിതമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവ നിർബന്ധമാക്കാൻ കഴിയും. എന്നാൽ 140 കോടി ജനങ്ങൾക്കായി ഇതെല്ലാം ഒരേസമയം ലഭ്യമാക്കാനുള്ള ബജറ്റ് കണ്ടെത്താൻ അതിന് കഴിയില്ല. ഇതിന്റെ നേരിട്ടുള്ള അനന്തരഫലമായി രാജ്യത്തുടനീളം ഏകദേശം 508,000 അധ്യാപക തസ്തികകൾ ഇപ്പോഴും ഒഴിവുകിടക്കുന്നു.

ഇവയെല്ലാം നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, ഈ നിയമം വെറുമൊരു പ്രതീകാത്മകമായ കാര്യം മാത്രമല്ല. ആറിനും പതിനാലിനും ഇടയിൽ പ്രായമുള്ള ഏകദേശം 17 ലക്ഷം കുട്ടികൾ രാജ്യത്ത് ഇപ്പോഴും സ്കൂളിൽ പോകുന്നില്ല എന്നത് ഗൗരവമേറിയ കണക്കാണ്. എങ്കിലും ഈ നിയമം പാസാക്കുന്നതിന് മുമ്പുള്ളതിനേക്കാൾ വളരെ കുറഞ്ഞ ശതമാനമാണിത്. മിക്ക സംസ്ഥാനങ്ങളിലും പ്രാഥമിക തലത്തിലുള്ള പ്രവേശനം ഇപ്പോൾ സാർവത്രിക ഘട്ടത്തോട് അടുത്താണ്. ഈ നിയമത്തിന് മുമ്പും പിമ്പും ഉണ്ടായിരുന്ന, കഠിനാധ്വാനം കൊണ്ട് കൈവരിച്ച ഈ നേട്ടത്തെ വെറുമൊരു നയപരമായ ലക്ഷ്യമെന്നതിലുപരി ഒരു നിയമപരമായ അവകാശമായി ഉറപ്പിച്ചുനിർത്താൻ വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമത്തിന് സാധിച്ചു.

ഇന്ന് ഒരു അഡ്മിഷൻ നടപടിക്രമങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന രക്ഷിതാവിനെ സംബന്ധിച്ച് പ്രായോഗികമായ പാഠം ഇതാണ്: 25 ശതമാനം കോട്ട എന്നത് നിങ്ങളുടെ നിയമപരമായ അവകാശമാണ്, അല്ലാതെ സ്കൂൾ നൽകുന്ന ആനുകൂല്യമല്ല. വ്യക്തതയില്ലാത്തതോ നിസ്സാരമായതോ ആയ കാരണങ്ങളാൽ ഉള്ള നിരസിക്കലുകൾ പ്രാദേശിക ജില്ലാ വിദ്യാഭ്യാസ ഓഫീസർ (DEO) വഴി ചോദ്യം ചെയ്യാവുന്നതാണ്. ഇങ്ങനെ ഒരു വഴിയുണ്ടെന്ന് ആരും പറഞ്ഞു നൽകാത്തതിനാൽ മിക്ക കുടുംബങ്ങളും ഇത് ഉപയോഗപ്പെടുത്താറില്ലെന്ന് മാത്രം.

അടുത്ത തവണ സൗജന്യ സീറ്റുകൾ “ഇതിനകം പൂർണ്ണമായി” എന്ന് ഏതെങ്കിലും സ്കൂൾ പറയുമ്പോൾ, അത് എങ്ങനെയെന്നും ആരാണ് പരിശോധിച്ചതെന്നും വ്യക്തമായി ചോദിക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കും.