ആരും വായിക്കാത്ത ആ പേജുകളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത് എന്ത്? ഡാറ്റാ നിയമത്തെക്കുറിച്ചെന്തറിയാം

രാജ്യത്തിൻ്റെ മറ്റൊരിടത്ത് സന്ധ്യയ്ക്ക് ബസ് കേറാനായി കാത്തു നിൽക്കുകയായിരുന്നു നീലം എന്ന സ്ത്രീ. ക്ഷീണിതയായ ഏഴു വയസ്സുകാരി മകൾ അവളുടെ കൈയിൽ പിടിച്ചു വലിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു, ബസിന് പകരം ടാക്സി ബുക്ക് ചെയ്യാൻ നോക്കുന്ന നീലത്തിൻ്റെ ആപ്പ് ലോഡാകുന്നില്ല. ഒപ്പം തന്നെ മകൾക്ക് ഫോണിൽ ഒരു ഗെയിം കളിക്കണം. ടാക്സിക്ക് അവളുടെ ലൊക്കേഷൻ വേണം. സ്ക്രീനിൽ നീളമുള്ള, ചാരനിറത്തിലുള്ള ഒരു ബോക്സ് തെളിഞ്ഞുവന്നു; നിറയെ ചെറിയ അക്ഷരങ്ങൾ. ഏറ്റവും താഴെ തിളങ്ങുന്ന പച്ച നിറത്തിലുള്ള ഒരു ബട്ടണും: “I agree” (ഞാൻ സമ്മതിക്കുന്നു). നിങ്ങൾ ചെയ്യുമായിരുന്നത് തന്നെ അവളും ചെയ്തു. ആ ബട്ടണിൽ അമർത്തി. ടാക്സി വന്നു. ഗെയിം തുടങ്ങി. അപ്പോൾത്തന്നെ നീലത്തിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം—അവളുടെ ഫോൺ നമ്പർ, അവൾ എവിടെയാണെന്ന വിവരം, അവളുടെ കോൺടാക്റ്റ് ലിസ്റ്റ്—അവൾക്ക് പേരുപോലും അറിയാത്ത എവിടേക്കോ പോയിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു.

ആരും വായിക്കാത്ത പേജുകൾ

ആരും ഈ പേജുകൾ വായിക്കാറില്ല, എന്നാൽ മിക്കവാറും എല്ലാവരും അവയ്ക്ക് സമ്മതം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിലെ ഏറ്റവും പഴയ തമാശയാണിത്. പല തമാശകളെയും പോലെ ഇതിലും ഒരു സത്യം ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ട്: തിരക്കിട്ട് നൽകുന്ന സമ്മതം (consent) വിചിത്രമായ ഒന്നാണ്. വളരെക്കാലം ഇന്ത്യൻ നിയമത്തിന് ഇതിനെക്കുറിച്ച് കാര്യമായൊന്നും പറയാനുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ അത് മാറിത്തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. 2017-ൽ സുപ്രീം കോടതി സ്വകാര്യത ഒരു മൗലികാവകാശമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2023 ഓഗസ്റ്റിൽ പാർലമെന്റ് ഡിജിറ്റൽ പേഴ്സണൽ ഡാറ്റ പ്രൊട്ടക്ഷൻ ആക്ട് (DPDP Act) പാസാക്കി, 2025 നവംബറിൽ അത് നടപ്പിലാക്കുന്നതിനുള്ള ചട്ടങ്ങളും വിജ്ഞാപനം ചെയ്തു.

പുതിയ നിയമം

പുതിയ നിയമം എന്താണ് പറയുന്നതെന്ന് നീലത്തിന് അറിയാമായിരുന്നു എന്ന് കരുതുക. അവളുടെ വിവരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഒരു കമ്പനി അവളുടെ അനുമതി ചോദിക്കണം, ആ ചോദ്യം വ്യക്തമായിരിക്കുകയും വേണം. മുൻകൂട്ടി ടിക്ക് ചെയ്തുവെച്ച ബോക്സുകളോ, ഒന്നിലധികം കാര്യങ്ങൾക്ക് ഒരുമിച്ച് സമ്മതം വാങ്ങുന്ന രീതികളോ (ഒന്നിന് മാത്രം സമ്മതം നൽകാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥ) നിയമം ഉദ്ദേശിക്കുന്നതല്ല. അവൾക്ക് എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും തന്റെ അനുമതി പിൻവലിക്കാം. കമ്പനി തന്റെ പക്കൽ നിന്ന് എന്ത് വിവരങ്ങളാണ് ശേഖരിച്ചിട്ടുള്ളതെന്നും എന്തിനാണെന്നും ചോദിക്കാനും, അവയുടെ പകർപ്പ് ആവശ്യപ്പെടാനും, തെറ്റുകൾ തിരുത്താനും, വിവരങ്ങൾ മായ്ച്ചുകളയാനും (erased) അവൾക്ക് ആവശ്യപ്പെടാം.

തൊണ്ണൂറ് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ കമ്പനി ഇതിന് മറുപടി നൽകണമെന്നാണ് വ്യവസ്ഥ. അവളുടെ വിവരങ്ങൾ ചോർന്നാൽ (data leak), അത് അവളെ അറിയിക്കണം. അവളുടെ മകൾക്ക് ഇതിലും കർശനമായ സുരക്ഷയാണ് നിയമം നൽകുന്നത്: ഒരു കുട്ടിയുടെ വിവരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മാതാപിതാക്കളുടെയോ രക്ഷിതാവിന്റെയോ പരിശോധിച്ചുറപ്പിച്ച സമ്മതം കമ്പനിക്ക് ആവശ്യമാണ്. ഈ നിയമപ്രകാരം പതിനെട്ട് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള ഏതൊരാളും കുട്ടിയാണ്.

കമ്പനികളുടെ ബോർഡ് റൂമുകളെ ഞെട്ടിക്കാൻ പോന്നത്ര വലുതാണ് ഇതിലെ പിഴകൾ: വിവരങ്ങൾ സുരക്ഷിതമായി സൂക്ഷിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടാൽ 250 കോടി രൂപ വരെയും, വിവരച്ചോർച്ച റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതിൽ വീഴ്ച വരുത്തിയാലോ കുട്ടികളുടെ ഡാറ്റയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമങ്ങൾ ലംഘിച്ചാലോ 200 കോടി രൂപ വരെയും പിഴ ഈടാക്കാം. പരാതികൾ കേൾക്കുന്നതിനായി ‘ഡാറ്റ പ്രൊട്ടക്ഷൻ ബോർഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യ’ എന്ന പുതിയ സംവിധാനവുമുണ്ട്. ഇതിന്റെ തീരുമാനങ്ങൾക്കെതിരെ ട്രിബ്യൂണലിൽ അപ്പീൽ നൽകാനും സാധിക്കും.

നിയമത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ കാര്യം

ഈ നിയമത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ കാര്യം രണ്ട് ചെറിയ വാക്കുകളായിരിക്കാം. വിവരങ്ങളുടെ ഉടമയായ വ്യക്തിയെ അത് “ഡാറ്റ പ്രിൻസിപ്പൽ” (Data Principal) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. കമ്പനിയെ വിളിക്കുന്നതാകട്ടെ “ഡാറ്റ ഫിഡ്യൂഷ്യറി” (Data Fiduciary) എന്നും—മറ്റൊരാൾക്ക് വേണ്ടി എന്തെങ്കിലും വിശ്വസ്തതയോടെ സൂക്ഷിക്കുന്നയാൾ എന്നാണ് ഈ പഴയ വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. ഒരു ട്രസ്റ്റിക്ക് താൻ സൂക്ഷിക്കുന്ന വസ്തുവിന്റെ മേൽ ഉടമസ്ഥാവകാശമില്ല, മറിച്ച് അതിന് അയാൾ ഉത്തരം പറയാൻ ബാധ്യസ്ഥനാണ്. ഈ വാക്കുകൾ തിരഞ്ഞെടുത്തതിലൂടെ നിയമം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന കാഴ്ചപ്പാട് ഇതാണ്: നമ്മൾ “Allow” എന്ന് അമർത്തുമ്പോൾ കമ്പനി നേടിയെടുക്കുന്ന ഒരു സമ്മാനമല്ല നമ്മുടെ വിവരങ്ങൾ, മറിച്ച് നമുക്ക് വേണ്ടി അവർ സൂക്ഷിക്കുകയും തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്യേണ്ട ഒന്നാണത്.

രണ്ട് ചോദ്യങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ബാക്കിയുണ്ട്, ചിന്താശേഷിയുള്ള ആളുകൾ ഇതിന്റെ ഇരുപക്ഷത്തും നിൽക്കുന്നുമുണ്ട്. ഒന്ന് സർക്കാരിനെക്കുറിച്ചുള്ളതാണ്. ദേശീയ സുരക്ഷ, പൊതുക്രമം തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങളാൽ സ്വന്തം ഏജൻസികളെ ചില നിയമങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കാൻ ഈ നിയമം സർക്കാരിന് അനുമതി നൽകുന്നു. ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഭരണകൂടത്തിന് ആ സ്വാതന്ത്ര്യം ആവശ്യമാണെന്ന് അനുകൂലിക്കുന്നവർ പറയുന്നു. എന്നാൽ, ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നവർക്ക് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഉത്തരവാദിത്തം മാത്രം നൽകുന്നതാണ് ഈ ഇളവുകളെന്ന് വിമർശകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ചോദ്യം ഗ്രാമത്തിലുള്ള നീലത്തിന്റെ ബന്ധുവിനെക്കുറിച്ചുള്ളതാണ്. തന്റെ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യാൻ ഒരു കമ്പനിയോട് ആവശ്യപ്പെടാമെന്ന് അവൾ ഒരിക്കലും അറിഞ്ഞെന്ന് വരില്ല; കടുപ്പമേറിയ ഇംഗ്ലീഷിൽ എഴുതിയ ഒരു നോട്ടീസ് മനസ്സിലാക്കാൻ അവൾ പ്രയാസപ്പെടുകയും ചെയ്യും. ലളിതമായ ഭാഷയും, പല സാഹചര്യങ്ങളിലും ഒരു ഇന്ത്യൻ ഭാഷയും ഉപയോഗിക്കണമെന്നാണ് നിയമം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ഇത് പ്രാവർത്തികമാകുമോ എന്നത് ഒരു പത്രവും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാത്ത ആയിരക്കണക്കിന് സാധാരണ നോട്ടീസുകളിലൂടെ പ്രയോഗത്തിൽ മാത്രമേ കാണാൻ കഴിയൂ.

നമ്മുടെ ജീവിതത്തിന്റെ എത്രത്തോളം ഭാഗമാണ് മറ്റുള്ളവരുടെ ഡാറ്റാബേസുകളിൽ ഇതിനകം ഇരിക്കുന്നതെന്ന് ഒരു നിമിഷം ചിന്തിച്ചുനോക്കൂ. ഒരു കടയിൽ നൽകിയ മൊബൈൽ നമ്പർ, ഫാർമസിയിലെ മരുന്നുകളുടെ വിവരങ്ങൾ, വായ്പ നൽകുന്ന സ്ഥാപനത്തിലെ രേഖകൾ, ഒരു കെട്ടിടത്തിന്റെ സെക്യൂരിറ്റി ഡെസ്കിൽ പതിഞ്ഞ മുഖം. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഏതെങ്കിലും ഒരു ആവശ്യത്തിന്റെ നിമിഷത്തിൽ നൽകിയതും പിന്നീട് മറന്നുപോയതുമാണ്. ഇതിൽ മറ്റുള്ളവരുടെ വിവരങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്; കാരണം നമ്മൾ പങ്കുവെക്കുന്ന ഒരു ഫോട്ടോയിലോ, ഒരു ഗെയിമിലേക്ക് അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുന്ന കോൺടാക്റ്റ് ലിസ്റ്റിലോ ഒന്നിനും സമ്മതം നൽകാത്ത സുഹൃത്തുക്കളുടെ പേരുകളും ഉണ്ടാകും. നമ്മുടെ ഡാറ്റ അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ നമ്മുടേത് മാത്രമായിരിക്കാറുള്ളൂ.

ആ നീളമുള്ള പേജിൽ എന്താണ് എഴുതിയിരുന്നത്

അന്ന് വൈകുന്നേരം ബസ്സിൽ വെച്ച് നീലത്തിന്റെ മകൾ ചോദിച്ചു, ആ നീളമുള്ള പേജിൽ എന്താണ് എഴുതിയിരുന്നതെന്ന്. തനിക്കത് അറിയില്ലെന്നും, ഒരു ഗെയിമിന് വേണ്ടി താൻ അതിൽ ഒപ്പിട്ടു കൊടുക്കുകയായിരുന്നെന്നും നീലം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. “I agree” എന്ന് അമർത്തുന്നതിന് മുമ്പ് നിങ്ങൾ അവസാനമായി ഒരു നിമിഷമെങ്കിലും ഒന്ന് നിന്നത് എപ്പോഴാണ്? ആരെയായിരുന്നു നിങ്ങൾ കൃത്യമായി വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്?

അവലംബം: ഡിജിറ്റൽ പേഴ്സണൽ ഡാറ്റ പ്രൊട്ടക്ഷൻ ആക്ട്, 2023; ഡിജിറ്റൽ പേഴ്സണൽ ഡാറ്റ പ്രൊട്ടക്ഷൻ റൂൾസ്, 2025 (2025 നവംബർ 14-ന് വിജ്ഞാപനം ചെയ്തത്), ഭാരത സർക്കാർ; ജസ്റ്റിസ് കെ.എസ്. പുട്ടസ്വാമി v. യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ (2017), സുപ്രീം കോടതി. നീലം ഒരു സാങ്കൽപ്പിക കഥാപാത്രമാണ്; എന്നാൽ വസ്തുതകൾ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്.