സൗജന്യ ഉച്ചഭക്ഷണം ഒരു കുട്ടിയെ ശരിക്കും സ്കൂളിൽ നിലനിർത്തുമോ?

2001-ൽ, പീപ്പിൾസ് യൂണിയൻ ഫോർ സിവിൽ ലിബർട്ടീസ് സമർപ്പിച്ച വരൾച്ചയും പട്ടിണിയും സംബന്ധിച്ച കേസ് പരിഗണിക്കവേ, ഇന്ത്യൻ സ്കൂൾ ജീവിതത്തെ അടുത്ത രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകളിലേക്ക് നിശബ്ദമായി പുനർനിർമ്മിച്ച ഒരു ഉത്തരവ് സുപ്രീം കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ചു. എല്ലാ സർക്കാർ, സർക്കാർ എയ്ഡഡ് പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിലെയും കുട്ടികൾക്ക് ആറുമാസത്തിനകം പാകം ചെയ്ത ഉച്ചഭക്ഷണം സംസ്ഥാനങ്ങൾ നൽകണം എന്ന് സുപ്രീം കോടതി നിർദ്ദേശിച്ചു. ഒരു വിശപ്പ് ദുരിതാശ്വാസ നടപടിയായി തുടങ്ങിയത്, അപ്രതീക്ഷിതമായി, കുട്ടികളെ ക്ലാസ് മുറിയിൽ നിലനിർത്തുന്നതിന് ഭക്ഷണം ഉപയോഗിക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയതും ദീർഘകാലം നിലനിന്നതുമായ പരീക്ഷണങ്ങളിലൊന്നായി മാറി.

തുടക്കം കുറിച്ചത് തമിഴ്നാട്ടിൽ

ഈ ആശയം പുതിയതായിരുന്നില്ല. തമിഴ്‌നാട്ടിൽ 1960-കളുടെ ആരംഭം മുതൽ ഇതിന്റെ ഒരു പതിപ്പ് നടത്തിയിരുന്നു. ആ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യകാല അനുഭവങ്ങളെ കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണത്തിൽ, ഇത് സ്‌കൂൾ പ്രവേശനത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് പെൺകുട്ടികളുടെയും നിർദ്ധനരായ കുടുംബങ്ങളിലെ കുട്ടികളുടെയും കാര്യത്തിൽ, അളക്കാവുന്ന രീതിയിൽ വലിയ മാറ്റമുണ്ടാക്കിയതായി കണ്ടെത്തി. ഇവർക്ക് ഉറപ്പുള്ള ഒരു നേരം ഭക്ഷണം ലഭിക്കുന്നത്, കുട്ടിയെ സ്‌കൂളിൽ അയക്കുന്നതിനും ജോലിക്ക് സഹായിക്കാൻ വീട്ടിൽ നിർത്തുന്നതിനും ഇടയിലുള്ള വ്യത്യാസമായി മാറി. 2001-ലെ സുപ്രീം കോടതി ഉത്തരവ് ആ തമിഴ്‌നാട് പരീക്ഷണത്തെ രാജ്യത്തിന്റെ പൊതുനിയമമാക്കി മാറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്.

ALSO READ : ഒരു കുട്ടിയുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി നമ്മുടെ രാജ്യം ചെലവഴിക്കുന്ന തുക എത്രയാണ്?

അതിനുശേഷം പ്രവേശന നിരക്കിൽ ഇതിനുണ്ടായ സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തെളിവുകൾ സ്ഥിരതയുള്ളതാണ്. സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്ര ജേണലുകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പഠനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ, ഇന്ത്യയിലെ ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ചുള്ള അക്കാദമിക് ഗവേഷണങ്ങൾ, പ്രൈമറി സ്കൂൾ പ്രവേശനം ഗണ്യമായി വർദ്ധിപ്പിച്ചതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. വീട്ടിൽ കുട്ടിക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുന്നതിലെ ചെലവും അവരെ സ്കൂളിലേക്ക് അയക്കുന്നതിലെ ചെലവും തമ്മിൽ നേരിട്ട് മത്സരിക്കേണ്ടി വന്നിരുന്ന കുറഞ്ഞ വരുമാനമുള്ള കുടുംബങ്ങളിലെ കുട്ടികളിലാണ് ഈ സ്വാധീനം ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രകടമായത്.

ഇന്ന് ‘പിഎം പോഷൺ’ (PM POSHAN) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ട ഈ പദ്ധതി വൻതോതിലുള്ള കുട്ടികളിലേക്ക് എത്തിച്ചേരുന്നുണ്ട്. ഏറ്റവും പുതിയ UDISE+ സ്കൂൾ സെൻസസ് പ്രകാരം, ഏകദേശം 10.9 ലക്ഷം സ്ഥാപനങ്ങളിലായി 10.32 കോടി കുട്ടികൾക്ക് ഈ പദ്ധതി പ്രകാരം ഭക്ഷണം ലഭിക്കുന്നു. 2021-26 കാലയളവിലേക്ക് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ആകെ വിഹിതം 54,061 കോടി രൂപയാണ്. കുട്ടികളുടെ പ്രതിദിന പാചകച്ചിലവ് പ്രൈമറി വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് 6.78 രൂപയും അപ്പർ പ്രൈമറി വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് 10.17 രൂപയുമായി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ തുകകൾ വ്യക്തിഗതമായി ചെറുതായി തോന്നാമെങ്കിലും, ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ സ്കൂൾ ഭക്ഷണ വിതരണ പദ്ധതികളിലൊന്നായി ഇത് മാറുന്നു.

എന്നിരുന്നാലും, ഈ വലിയ കണക്കുകൾക്കുള്ളിൽ കാര്യമായ ഒരു വിടവ് ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ട്. നിലവിൽ ഇന്ത്യയിലെ ആകെയുള്ള എൻറോൾ ചെയ്ത വിദ്യാർത്ഥികളുടെ 41.8 ശതമാനത്തെ മാത്രമേ ഈ പദ്ധതി ഉൾക്കൊള്ളുന്നുള്ളൂ. രാജ്യത്തെ ആകെ വിദ്യാർത്ഥി ജനസംഖ്യയുടെ 39 ശതമാനത്തോളം വരുന്ന (ഏകദേശം 9.58 കോടി കുട്ടികൾ) പ്രൈവറ്റ് അൺഎയ്ഡഡ് അംഗീകൃത സ്കൂളുകൾ ഈ പദ്ധതിയുടെ പരിധിക്ക് പുറത്താണ്. പദ്ധതി ഗവൺമെന്റ്, ഗവൺമെന്റ് എയ്ഡഡ് സ്കൂളുകളെ പ്രത്യേകം ലക്ഷ്യമിടുന്നതിനാൽ ഇത് ആസൂത്രിതമായി സംഭവിക്കുന്നതാണ്. എന്നാൽ ഇതിനർത്ഥം, കുറഞ്ഞ ചിലവിലുള്ള സ്വകാര്യ സ്കൂളുകളിൽ പഠിക്കുന്ന നിർദ്ധനരായ വലിയൊരു വിഭാഗം കുട്ടികൾക്ക് ഉച്ചഭക്ഷണ പിന്തുണയൊന്നും ലഭിക്കുന്നില്ല എന്നാണ്. ഇവരുടെ കുടുംബ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി തൊട്ടടുത്തുള്ള ഗവൺമെന്റ് സ്കൂളിൽ പഠിക്കുന്ന കുട്ടിയുടേതിന് സമാനമാണെങ്കിൽ പോലും ഇതാണ് അവസ്ഥ.

പ്രവേശന സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾക്കപ്പുറം, ഒരു ഒറ്റ ക്ലാസ് മുറിക്കുള്ളിൽ ഈ ഭക്ഷണം എന്താണ് ചെയ്യുന്നതെന്ന് ചിന്തിച്ചു നോക്കുക. പ്രഭാതഭക്ഷണം ശരിയായി കഴിക്കാത്ത ഒരു കുട്ടിക്ക്, അധ്യാപനം എത്ര മികച്ചതാണെങ്കിലും, രാവിലത്തെ സമയം കഴിയുന്നതോടെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. നിശ്ചിതമായ ഉച്ചഭക്ഷണം ദിവസവും മണിക്കൂറുകളോളം പഠനത്തിനുള്ള ആ പ്രത്യേക തടസ്സത്തെ മാറ്റുന്നു; പാഠ്യപദ്ധതി പരിഷ്കരണത്തിനോ മികച്ച പാഠപുസ്തകങ്ങൾക്കോ പകരം വെക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒന്നാണിത്. ഗവേഷണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയ മറ്റൊരു സാമൂഹിക സ്വാധീനം കൂടിയുണ്ട്; സ്കൂൾ ഗേറ്റിന് പുറത്ത് ഭക്ഷണം സാമൂഹിക അകൽച്ചയുടെ വേദിയായി തുടരുന്ന ഒരു രാജ്യത്ത്, വ്യത്യസ്ത ജാതിയിലും സമുദായങ്ങളിലും പെട്ട കുട്ടികൾ ഒരുമിച്ച് പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം ഒന്നിച്ച് കഴിക്കുന്നു എന്നത് അതിൽ പ്രധാനമാണ്.

ഈ പദ്ധതി തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്ന് ഇതിനർത്ഥമില്ല. ഗുണനിലവാരത്തെയും ശുചിത്വത്തെയും കുറിച്ചുള്ള പരാതികൾ പല സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ഇടയ്ക്കിടെ ഉയർന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഭക്ഷ്യ പണപ്പെരുപ്പത്തിനനുസരിച്ച് പാചക ബജറ്റ് വർദ്ധിക്കാത്തത് വിളമ്പുന്ന ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തെ ബാധിക്കുന്നു. ഒപ്പം സ്വകാര്യ സ്കൂളുകളെ ഒഴിവാക്കിയത് ദുർബല വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട വലിയൊരു വിഭാഗം കുട്ടികളെ ഇതിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എങ്കിലും, ഉറപ്പുള്ള ഒരു നേരം ഭക്ഷണം സ്കൂൾ പ്രവേശനത്തിലും ക്ലാസ് മുറിയിലെ ശ്രദ്ധയിലും ഉണ്ടാക്കുന്ന സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രാഥമിക തെളിവുകൾ രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടത്തെ ഗവേഷണങ്ങളിലുടനീളം വ്യതിയാനമില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്നു; നയരൂപീകരണ രംഗത്ത് ഇത്രയും ശക്തമായ തെളിവുകൾ അപൂർവ്വമാണ്.

ഒരു പൗരനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, നൂറ് ദശലക്ഷത്തിലധികം കുട്ടികൾക്ക് ദിവസവും ഭക്ഷണം നൽകുന്ന ഇത്രയും വലിയൊരു പദ്ധതി, അത് രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടായി നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം അവഗണിക്കപ്പെടാതെ, അതിന്റെ വ്യാപ്തിക്ക് അനുയോജ്യമായ പരിശോധന അർഹിക്കുന്നുണ്ടെന്നതാണ് പ്രധാന കാര്യം. അടുത്ത തവണ സ്കൂളിലെ ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിയെ യഥാർത്ഥ വിദ്യാഭ്യാസ നയത്തിന്റെ ഒരു ഉപവിഭാഗം മാത്രമായി തള്ളിക്കളയുമ്പോൾ, ഇന്ത്യയുടെ നിലവിലെ പ്രൈമറി സ്കൂൾ പ്രവേശന നേട്ടങ്ങളിൽ വലിയൊരു പങ്ക് വിശപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു സുപ്രീം കോടതി ഉത്തരവിൽ നിന്നാണ് തുടങ്ങിയത് എന്ന് ഓർക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കും.