ഒറ്റ മുറി, അഞ്ച് ക്ലാസുകൾ, ഒരൊറ്റ അധ്യാപകൻ: നിങ്ങളുടെ കുട്ടിയെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് ആരാണ്?

ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു ഒറ്റ മുറി സ്കൂൾ സങ്കൽപ്പിക്കുക. പല തട്ടുകളായി ഇരിക്കുന്ന കുട്ടികൾക്കിടയിലൂടെ ഒരു അധ്യാപകൻ ഓടിനടക്കുകയാണ്. കുറച്ചു കുട്ടികൾക്ക് പാഠം പറഞ്ഞുകൊടുക്കുമ്പോൾ, അടുത്തവർ സ്ലേറ്റിൽ കണക്കുകൾ കുറിക്കുന്നു; മൂന്നാമത്തവർ തങ്ങളുടെ ഊഴം കാത്ത് വെറുതെയിരിക്കുന്നു. ഏതെങ്കിലും ഒരു പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിൽ ഉണ്ടാക്കിയ താത്കാലിക ക്രമീകരണമല്ല ഇത്. ആ സ്കൂളിൽ പഠിക്കുന്ന ഓരോ കുട്ടിക്കും എല്ലാ ക്ലാസുകൾക്കുമായി ആകെക്കൂടി ഒരൊറ്റ അധ്യാപകൻ മാത്രമുള്ളതിനാൽ, എല്ലാ ദിവസവും അവിടെ സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്.

കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ UDISE+ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ ഇത്തരത്തിൽ ഒരൊറ്റ അധ്യാപകൻ മാത്രമുള്ള 1,04,125 സ്കൂളുകളുണ്ട്. ഏകദേശം 33.7 ലക്ഷം കുട്ടികളാണ് ഇത്തരം വിദ്യാലയങ്ങളിൽ പഠിക്കുന്നത്. മുൻവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് ഈ എണ്ണത്തിൽ 6 ശതമാനത്തോളം കുറവുണ്ടായി എന്നത് ആശ്വാസകരമാണെങ്കിലും, പ്രൈമറി തലത്തിലെ എല്ലാ വിഷയങ്ങളും എല്ലാ ക്ലാസുകളും എല്ലാ കുട്ടികളെയും ഒരേസമയം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ ഒരൊറ്റ മുതിർന്ന വ്യക്തി മാത്രം വിധിക്കപ്പെട്ട സ്കൂളുകളിലാണ് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ഇന്ത്യൻ കുട്ടികൾ ഇന്നും പഠിക്കുന്നത്.

ദേശീയ ശരാശരി പരിശോധിച്ചാൽ

ദേശീയ ശരാശരി പരിശോധിച്ചാൽ സ്ഥിതി ഇത്രത്തോളം രൂക്ഷമായി തോന്നില്ല. പ്രൈമറി തലത്തിൽ ദേശീയതലത്തിലെ വിദ്യാർഥി–അധ്യാപക അനുപാതം (PTR) ഏകദേശം 26 കുട്ടികൾക്ക് ഒരു അധ്യാപകൻ എന്ന നിലയിലാണ്; ചില കണക്കുകളിൽ ഇത് 24:1 ലേക്ക് മെച്ചപ്പെട്ടിട്ടുമുണ്ട്. എന്നാൽ, രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും സമ്പന്നനും ദരിദ്രനും തമ്മിലുള്ള അന്തരം ശരാശരി ആളോഹരി വരുമാനത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ദേശീയ ശരാശരിക്ക് പിന്നിലും വലിയ അസമത്വങ്ങൾ ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ട്.

പതിനെട്ട് സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന് സമർപ്പിച്ച കണക്കുകൾ പ്രകാരം സർക്കാർ സ്കൂളുകളിൽ നിലവിൽ 3,57,862 അധ്യാപക തസ്തികകൾ ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കുകയാണ്. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും—ഏകദേശം 2,97,050 തസ്തികകൾ—പ്രൈമറി തലത്തിലാണ്. അടിത്തറ പാകേണ്ട പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസ ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ അധ്യാപകരില്ലാതെ വരുന്നത് കുട്ടികളുടെ പഠനത്തെ ദീർഘകാലത്തേക്ക് ദോഷകരമായി ബാധിക്കും. ഉത്തർപ്രദേശിൽ മാത്രം 1,93,862 തസ്തികകൾ ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കുന്നു; അതായത് ദേശീയ തലത്തിലെ മൊത്തം ഒഴിവുകളുടെ പകുതിയിലധികം ഇവിടെയാണ്. മധ്യപ്രദേശ്, കർണാടക, രാജസ്ഥാൻ തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും പതിനായിരക്കണക്കിന് ഒഴിവുകളുണ്ട്.

സംസ്ഥാന തലത്തിൽ പതിനായിരക്കണക്കിന് അധ്യാപകരുടെ കുറവുണ്ടാകുമ്പോൾ സ്കൂളുകളിൽ യഥാർഥത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നത് ദേശീയ കണക്കുകളിൽ വ്യക്തമാകില്ല. പ്രായമോ പഠനനിലവാരമോ നോക്കാതെ ക്ലാസുകൾ തമ്മിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെടുന്നു; ഒരൊറ്റ അധ്യാപകൻ ഒരേസമയം പല ക്ലാസുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ടി വരുന്നു. ഉൾനാടൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ മുകളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ ഒരൊറ്റ മുറിയിൽ പല ക്ലാസുകളിലെ കുട്ടികൾ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് കാര്യങ്ങളെത്തുന്നു.

ഇതിനിടയിലും പ്രതീക്ഷ നൽകുന്ന ഒരു മാതൃക ബിഹാറാണ്. വിദ്യാഭ്യാസ പശ്ചാത്തല സൗകര്യങ്ങളിൽ കാലങ്ങളായി പിന്നിലായിരുന്ന ബിഹാർ, വൻതോതിലുള്ള അധ്യാപക നിയമനങ്ങളിലൂടെ ഒരൊറ്റ അധ്യാപകൻ മാത്രമുള്ള സ്കൂളുകളുടെ എണ്ണം 17,359-ൽ നിന്ന് വെറും 1,865 ആയി ചുരുക്കി—ഒരൊറ്റ വർഷം കൊണ്ട് 89 ശതമാനത്തിന്റെ കുറവ്. സർക്കാർ മുൻഗണന നൽകിയാൽ ചുരുങ്ങിയ കാലയളവിൽ മാറ്റം സാധ്യമാണെന്ന് ഇത് തെളിയിക്കുന്നു. അതേസമയം, ജാർഖണ്ഡിൽ ഇത്തരം സ്കൂളുകളുടെ എണ്ണം അഞ്ചിരട്ടിയായും പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ മൂന്നിരട്ടിയായും വർധിച്ചു. കണക്കെടുപ്പിലെ മാറ്റങ്ങളാകാം ഇതിന് കാരണമെന്ന് ഗവേഷകർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഔദ്യോഗിക സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന മുന്നറിയിപ്പാണ് ഇത് നൽകുന്നത്.

കണക്കുകൾക്കപ്പുറം, ഒരു അധ്യാപകന്റെ കുറവ് കുട്ടിയുടെ ഭാവിയെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നുവെന്ന് ചിന്തിക്കുക. അഞ്ച് ക്ലാസുകൾ ഒരേസമയം നിയന്ത്രിക്കേണ്ടിവരുന്ന അധ്യാപകന്, വായനയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന ഒരു കുട്ടിയെ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കാൻ സമയം ലഭിക്കില്ല. പ്രാഥമിക സാക്ഷരതാ പദ്ധതികൾ വിജയിക്കണമെങ്കിൽ ഇത്തരം വ്യക്തിഗത ശ്രദ്ധ അനിവാര്യമാണ്. കൂട്ടലിലും കുറയ്ക്കലിലും തപ്പിത്തടയുന്നതിനോ, പുതിയൊരു വാക്ക് ഉച്ചരിക്കാൻ പഠിക്കുന്നതിനോ അല്പം കൂടുതൽ സഹായം ആവശ്യമുള്ള ഒരു കുട്ടിക്ക് അത് ലഭിക്കാതെ പോകുന്നത് അധ്യാപകന്റെ ആത്മാർഥത കുറവുകൊണ്ടല്ല; എത്ര സമർപ്പണമുള്ള അധ്യാപകനായാലും ഒരേസമയം അഞ്ച് പേരായി മാറാൻ കഴിയില്ല എന്നതുകൊണ്ടാണ്.

സ്കൂളുകളിലെ പ്രവേശന നിരക്ക് പോലെ തന്നെ

അതുകൊണ്ടാണ് സ്കൂളുകളിലെ പ്രവേശന നിരക്ക് പോലെ തന്നെ അധ്യാപക ഒഴിവുകളും പൊതുചർച്ചകളിൽ ഇടംപിടിക്കേണ്ടത്. എല്ലാ കുട്ടികളെയും സ്കൂളിലെത്തിക്കുക എന്നതായിരുന്നു പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. എന്നാൽ, എല്ലാ ക്ലാസ് മുറികളിലും യോഗ്യരായ അധ്യാപകരെ എത്തിക്കുക എന്നത് അതിലും ശ്രമകരവും എന്നാൽ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായ അടുത്ത പടിയാണ്. ഇന്ത്യയിലെ പഠന നിലവാര വിടവിന്റെ (learning gap) തുടക്കം പലപ്പോഴും ഇവിടെനിന്നാണ്.

ഒരു രക്ഷിതാവോ പൗരനോ എന്ന നിലയിൽ പ്രാദേശികമായി നമ്മൾ ചോദിക്കേണ്ട പ്രധാന ചോദ്യം ഇതാണ്: നമ്മുടെ സ്വന്തം ജില്ലയിലെ സ്കൂളുകളിൽ അനുവദിക്കപ്പെട്ട എത്ര അധ്യാപക തസ്തികകളുണ്ട്, അതിൽ എത്രയെണ്ണം ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കുന്നു? ദേശീയ ശരാശരിയേക്കാൾ, നമ്മുടെ നാട്ടിലെ ഒരു കുട്ടിക്ക് വിദ്യാലയത്തിൽ നിന്ന് യഥാർഥത്തിൽ എന്ത് ശ്രദ്ധയും പരിഗണനയുമാണ് ലഭിക്കുന്നത് എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നത് ഈ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരമാണ്.