കർഷകന് നഷ്ടം, ഉപഭോക്താവിന് തീവില; തക്കാളിയുടെ യാത്രയിലെ കാണാക്കണക്ക്
ഗോപാലിന് ശീതീകരണ സംവിധാനങ്ങളോ കൈയിൽ അധികം പണമോ ഇല്ല. വിളവെടുക്കുന്ന അന്നുതന്നെ അയാൾക്ക് അത് വിറ്റഴിക്കണം; ചുറ്റുമുള്ള മറ്റ് കർഷകരും അതുതന്നെ ചെയ്യുന്നു. വിപണിയിൽ വില ഏറ്റവും കുറഞ്ഞിരിക്കുന്നതും കൃത്യമായി ആ ദിവസമായിരിക്കും. എന്നാൽ സ്വന്തമായി കോൾഡ് സ്റ്റോറേജും കൈയിൽ പണമുമുള്ള ഒരു വ്യാപാരിക്ക് ഏതാനും ആഴ്ചകൾ ഇത് സൂക്ഷിച്ചുവെക്കാനും വില ഉയരുമ്പോൾ വിൽക്കാനും സാധിക്കും. ഒരേ പാടത്തുനിന്നുള്ള അതേ തക്കാളി തന്നെയാണിത്; പക്ഷേ കാത്തിരിക്കാൻ കഴിയുന്നവൻ കൂടുതൽ സമ്പാദിക്കുന്നു.
നമ്മുടെ രാജ്യത്തുണ്ടായ ഒരു തക്കാളിയുടെ യാത്ര നമുക്കൊന്ന് പിന്തുടരാം. ഗോപാൽ എന്ന കർഷകൻ്റെ ചെറിയ കൃഷിയിടത്തിൽ വളർന്ന തക്കാളിയാണിത്. ജൂൺ മാസത്തിലെ ഒരു പ്രഭാതത്തിൽ, നല്ല ചുവന്നുതുടുത്ത ആ തക്കാളി ഗോപാൽ പറിച്ചെടുത്തു, അത് ആയിരക്കണക്കിന് തക്കാളികൾക്കൊപ്പം ഒരു പെട്ടിയിലാക്കി. അന്ന്, മുപ്പത് കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള മാർക്കറ്റിൽ തക്കാളി കുന്നുകൂടിക്കിടക്കുകയായിരുന്നു; വാങ്ങാൻ ആരുമില്ലാത്ത അവസ്ഥ. ലോറിക്കൂലി പോലും തികയാത്തത്ര തുച്ഛമായ വിലയാണ് ഗോപാലിന് അവിടെ ലഭിച്ചത്. വൈകുന്നേരമായപ്പോഴേക്കും, സമീപത്തുള്ള പല കർഷകരും തങ്ങളുടെ തക്കാളിപ്പെട്ടികൾ റോഡരികിൽ തട്ടിമറിച്ച് കളഞ്ഞു. എന്നാൽ ഗോപാൽ തന്റെ തക്കാളി കിട്ടിയ വിലയ്ക്ക് വിറ്റു. കാരണം, തക്കാളിക്ക് അധികനേരം കേടുകൂടാതെ ഇരിക്കാനാവില്ല; തിരിച്ചടയ്ക്കാനുള്ള വായ്പയുള്ളതിനാൽ ഗോപാലിന് കാത്തിരിക്കാനും കഴിയില്ല.
തക്കാളിക്ക് കിലോ 100
മൂന്ന് മാസം മുമ്പ്, മാർച്ചിൽ, ഇതേ തക്കാളിക്ക് കിലോയ്ക്ക് 100 രൂപയായിരുന്നു വില. പല വീടുകളിലും അന്ന് തക്കാളി പാചകത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കി. എന്നാൽ ജൂണിൽ കർഷകൻ നഷ്ടം സഹിക്കുമ്പോഴും, നമ്മുടെ തൊട്ടടുത്തുള്ള കടകളിൽ തക്കാളി വില കാര്യമായി കുറയുന്നില്ല. ലഭ്യതയ്ക്കനുസരിച്ച് വില മാറുന്ന ഒരു വിപണിയിൽ ഇവ രണ്ടും ഒരുമിച്ച് സംഭവിക്കാൻ പാടില്ലാത്തതാണ്. എന്നിട്ടും, ഓരോ ഏതാനും സീസണുകൾ കൂടുമ്പോഴും ഇന്ത്യയിൽ ഇത് ആവർത്തിക്കുന്നു. പാടത്തിനും തീൻമേശയ്ക്കും ഇടയിൽ എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് കണ്ടെത്താൻ റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (RBI) തീരുമാനിച്ചത് അതുകൊണ്ടാണ്.
രാജ്യത്ത് വിലക്കയറ്റത്തിന് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാരണമാകുന്ന തക്കാളി, ഉള്ളി, ഉരുളക്കിഴങ്ങ് (TOP) എന്നീ മൂന്ന് പച്ചക്കറികളെക്കുറിച്ചാണ് ആർ.ബി.ഐ ഗവേഷകർ പഠനം നടത്തിയത്. അവരുടെ കണ്ടെത്തൽ വളരെ ലളിതവും എന്നാൽ ഞെട്ടിക്കുന്നതുമാണ്. ഉപഭോക്താവ് നൽകുന്ന വിലയുടെ മൂന്നിലൊന്ന് മാത്രമാണ് കർഷകന് ലഭിക്കുന്നത്. ബാക്കി തുക മുഴുവൻ ഇടനിലക്കാരുടെ ശൃംഖലയിലേക്കാണ് പോകുന്നത്—അതായത്, ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും കൊണ്ടുപോകുകയും സംഭരിക്കുകയും മൊത്തമായും ചില്ലറയായും വിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരിലേക്ക്. താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഒരു ക്ഷീരകർഷകന് പാലിന്റെ അന്തിമ വിലയുടെ 70 ശതമാനത്തോളം ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു കുടുംബം ഒരു കിലോ തക്കാളിക്ക് 30 രൂപ നൽകുമ്പോൾ, അത് കൃഷി ചെയ്ത കർഷകന് ലഭിക്കുന്നത് ഏകദേശം 10 രൂപ മാത്രമായിരിക്കും.
ഇതിനെ ഇടനിലക്കാർക്കെതിരെയുള്ള കുറ്റപത്രമായി മാത്രം വായിക്കുന്നത് ശരിയല്ല. പച്ചക്കറികൾ വളരെ വേഗം കേടാകുന്നവയാണ്. അവ ചീഞ്ഞുപോകുന്നതിന് മുമ്പ് തരംതിരിക്കുകയും വാഹനങ്ങളിൽ കയറ്റുകയും തണുപ്പിച്ചു സൂക്ഷിക്കുകയും വിൽക്കുകയും വേണം. ബാക്കി വരുന്ന മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭാഗം തുകയുടെ നല്ലൊരു പങ്കും യഥാർത്ഥ ചെലവുകൾക്കായാണ് പോകുന്നത്: ലോറിക്കൂലി, ഐസ്, സംഭരണശാലകൾ, കടവാടക, യാത്രാമധ്യേ ചീഞ്ഞുപോകുന്നവയുടെ നഷ്ടം എന്നിവയെല്ലാം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഓരോ ഘട്ടത്തിലുമുള്ള ലാഭവിഹിതം എത്രയെന്ന് പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല, അതിനാൽ ആരാണ് അമിത ലാഭം കൊയ്യുന്നതെന്ന് കൃത്യമായി പറയാനാവില്ല. എന്നാൽ ഈ വിപണി സംവിധാനം ഒരു പ്രത്യേക കഴിവിനാണ് പ്രതിഫലം നൽകുന്നതെന്ന് ഉറപ്പിച്ചു പറയാം—അത് അത്യാഗ്രഹമല്ല, മറിച്ച് ‘കാത്തിരിക്കാനുള്ള കഴിവാണ്’.
ശീതീകരണ സംവിധാനങ്ങളോ കൈയിൽ അധികം പണമോ ഇല്ല
ഗോപാലിന് ശീതീകരണ സംവിധാനങ്ങളോ കൈയിൽ അധികം പണമോ ഇല്ല. വിളവെടുക്കുന്ന അന്നുതന്നെ അയാൾക്ക് അത് വിറ്റഴിക്കണം; ചുറ്റുമുള്ള മറ്റ് കർഷകരും അതുതന്നെ ചെയ്യുന്നു. വിപണിയിൽ വില ഏറ്റവും കുറഞ്ഞിരിക്കുന്നതും കൃത്യമായി ആ ദിവസമായിരിക്കും. എന്നാൽ സ്വന്തമായി കോൾഡ് സ്റ്റോറേജും കൈയിൽ പണമുമുള്ള ഒരു വ്യാപാരിക്ക് ഏതാനും ആഴ്ചകൾ ഇത് സൂക്ഷിച്ചുവെക്കാനും വില ഉയരുമ്പോൾ വിൽക്കാനും സാധിക്കും. ഒരേ പാടത്തുനിന്നുള്ള അതേ തക്കാളി തന്നെയാണിത്; പക്ഷേ കാത്തിരിക്കാൻ കഴിയുന്നവൻ കൂടുതൽ സമ്പാദിക്കുന്നു. വിപണിയെ വാങ്ങുന്നവരും വിൽക്കുന്നവരും തമ്മിലുള്ള മത്സരമായാണ് പലപ്പോഴും വിശേഷിപ്പിക്കാറുള്ളത്. എന്നാൽ വേഗം കേടാകുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ, ക്ഷമിക്കാൻ സാമ്പത്തിക ശേഷിയുള്ളവരും ഇല്ലാത്തവരും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം കൂടിയാണിത്.
ഇതേ അക്ഷമയാണ് വാർത്തകളിൽ ഇടംപിടിക്കുന്ന വലിയ വിലക്കയറ്റങ്ങൾക്കും ഇടിവുകൾക്കും കാരണമാകുന്നത്. ഒരു പച്ചക്കറിക്ക് നല്ല വില ലഭിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ നിരവധി കർഷകർ അത് കൃഷി ചെയ്യാനിറങ്ങുന്നു. ഏതാനും മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം വിപണിയിലേക്ക് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് ഒഴുകിയെത്തുകയും വില കുത്തനെ ഇടിയുകയും ചെയ്യുന്നു. നിരാശരായ കർഷകർ അടുത്ത സീസണിൽ കൃഷി കുറയ്ക്കുന്നു. ഇതോടെ വിപണിയിൽ ക്ഷാമം നേരിടുകയും വില വീണ്ടും കുതിച്ചുയരുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ചക്രം വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നു. ഒരു തരത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ, വിപണി വില കർഷകന് തെറ്റായ പാഠമാണ് നൽകുന്നത്; വിത്തിടേണ്ട സമയം കഴിഞ്ഞതിന് ശേഷമാണ് എന്ത് കൃഷി ചെയ്യണമെന്ന് വില അയാളോട് പറയുന്നത്. ഇതിനിടയിൽ കടുത്ത ചൂടോ ഒരാഴ്ച നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന കനത്ത മഴയോ ഉണ്ടായാൽ ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ വിളകൾ നശിക്കുകയും ഈ വില വ്യതിയാനം കൂടുതൽ രൂക്ഷമാവുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ എല്ലാവരെയും ഒരുപോലെയല്ല ബാധിക്കുന്നത്. ദിവസേനയുള്ള ചെറിയ ബജറ്റിൽ പച്ചക്കറി വാങ്ങുന്ന ഒരു സാധാരണ കുടുംബത്തിന് വിലയിലുണ്ടാകുന്ന ഓരോ രൂപയുടെ വർദ്ധനവും വലിയ ഭാരമാണ്. വരുമാനത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്ക് ഭക്ഷണത്തിനായി ചെലവഴിക്കുന്ന പാവപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങൾക്കാണ് ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടി നേരിടേണ്ടി വരുന്നത്. വില ഇടിയുമ്പോൾ കർഷകനും തകരുന്നു. കൃഷിയിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഏറെ അകലെ കഴിയുന്ന കുടുംബങ്ങളെപ്പോലും ഇത് ബാധിക്കുന്നുണ്ട്, കാരണം ഇന്ത്യൻ കുടുംബങ്ങളുടെ ചെലവുകളിൽ ഭക്ഷണത്തിന് വലിയ പങ്കുണ്ട്. പച്ചക്കറി വില കുതിച്ചുയരുമ്പോൾ രാജ്യത്തെ മൊത്തത്തിലുള്ള വിലക്കയറ്റ സൂചികയും (Inflation) ഉയരുന്നു. ഇത് സാധാരണക്കാരുടെ വായ്പകളുടെ പലിശനിരക്കിനെ പോലും സ്വാധീനിച്ചേക്കാം. അതായത്, ഒരു ചെറിയ തക്കാളിക്ക് രാജ്യത്തെ വലിയ സാമ്പത്തിക കണക്കുകളെപ്പോലും ചലിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.
ഇതിന് ആർ.ബി.ഐ പഠനം നിർദ്ദേശിക്കുന്ന പരിഹാരങ്ങൾ അത്ര ആകർഷകമായി തോന്നില്ലെങ്കിലും പ്രായോഗികമാണ്: മെച്ചപ്പെട്ട വിപണന സംവിധാനങ്ങൾ, കൂടുതൽ സംഭരണ-സംസ്കരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ, കടുത്ത ചൂടിനെയും അപ്രതീക്ഷിത മഴയെയും അതിജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന പുതിയ വിത്തിനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണം എന്നിവയാണവ. ഈ മാറ്റങ്ങൾ സാവധാനത്തിലേ നടപ്പിലാകൂ എങ്കിലും അവ എളുപ്പത്തിൽ വിഭാവനം ചെയ്യാവുന്നതാണ്. ഒരു ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു കോൾഡ് സ്റ്റോറേജ് ഉണ്ടായാൽ, കർഷകന് മൂന്ന് മണിക്കൂറിന് പകരം മൂന്ന് ദിവസമെങ്കിലും കാത്തിരിക്കാൻ കഴിയും. അധികമായി വരുന്ന തക്കാളി പ്യൂരിയാക്കി (Puree) മാറ്റുന്ന ഒരു ചെറിയ യൂണിറ്റ് ഉണ്ടായാൽ, വിപണിയിൽ തക്കാളി അധികമാകുമ്പോൾ അവ നശിച്ചുപോകാതെ ഉപയോഗിക്കാനാകും. ഇത്തരം മാറ്റങ്ങൾ ‘കാത്തിരിക്കാൻ കഴിയുന്നവന്റെ’ അമിതമായ മേൽക്കോയ്മ കുറയ്ക്കും. മറ്റൊരു തരത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ, ആരെയും ദരിദ്രരാക്കാതെ തന്നെ വിപണിയെ കുറച്ചുകൂടി നീതിയുക്തമാക്കാൻ ഇവയ്ക്ക് സാധിക്കും.
അപ്പോഴേക്കും ഗോപാലിന്റെ തക്കാളി ലോറിയിൽ കയറി, മാർക്കറ്റ് യാർഡും കോൾഡ് റൂമും കടന്ന് നഗരത്തിലെ ഒരു കടയുടെ കൗണ്ടറിൽ എത്തിയിരുന്നു. അവിടെയെത്തിയ ഒരു സ്ത്രീ ആ തക്കാളി കൈയിലെടുത്ത് തിരിച്ചും മറിച്ചും നോക്കി തന്റെ സഞ്ചിയിലിട്ടു. ആ യാത്രയിലുടനീളം ഓരോരുത്തരും അവരവരുടെ വിഹിതം കൈപ്പറ്റിയിരുന്നു. അവർ പണം നൽകി നടന്നുനീങ്ങി—ആ തക്കാളി വളർന്ന പാടത്തെക്കുറിച്ച് ഒട്ടും ചിന്തിക്കാതെ തന്നെ.
ഇനി നിങ്ങൾ ഒരു കിലോ ഉള്ളിക്ക് പണം നൽകുമ്പോൾ, ആ തുകയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പങ്ക് ആർക്കാണ് ലഭിക്കുന്നതെന്നാണ് നിങ്ങൾ കരുതുന്നത്?
കടപ്പാട്: ഇന്ത്യയിലെ പച്ചക്കറി വിലക്കയറ്റത്തെക്കുറിച്ചുള്ള റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (RBI) വർക്കിംഗ് പേപ്പർ (ബിസിനസ് സ്റ്റാൻഡേർഡ് റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം). ഇതിലെ ഗോപാൽ എന്ന കർഷകൻ സാങ്കൽപ്പിക കഥാപാത്രമാണെങ്കിലും, പഠനത്തിലെ കണ്ടെത്തലുകൾ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്.