നിങ്ങളുടെ ജീവചരിത്രം ഒരൊറ്റ വാക്യത്തിൽ എഴുതേണ്ടി വന്നാൽ നിങ്ങൾ എന്ത് എഴുതും?

ഒരു സ്കൂൾ അധ്യാപിക തന്റെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു അസൈൻമെന്റ് നൽകി. “നിങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ കഥ ഒരൊറ്റ വാക്യത്തിൽ എഴുതൂ.” കുട്ടികൾ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായി. ഒരാൾ എഴുതി, “എനിക്ക് ഒരു പൈലറ്റ് ആകണം.” മറ്റൊരാൾ എഴുതി, “എനിക്ക് എന്റെ അമ്മയെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം.” ഒരു കൊച്ചുകുട്ടി ഒന്നും എഴുതാതെ തന്റെ ശൂന്യമായ നോട്ട്ബുക്കിലേക്ക് നോക്കി നിശബ്ദമായി ഇരുന്നു. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഒന്നും എഴുതാത്തതെന്ന് അധ്യാപിക ചോദിച്ചപ്പോൾ ആ കുട്ടി മറുപടി പറഞ്ഞു, “പക്ഷേ, എന്റെ ജീവിതം ഇതുവരെ സംഭവിച്ചിട്ടില്ലല്ലോ.” അധ്യാപിക പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ചോദിച്ചു, “എങ്കിൽ ഇന്നലെ നീ എന്താണ് ചെയ്തിരുന്നത്?” സഹോദരനൊപ്പം കളിച്ചതും പ്രിയപ്പെട്ട കളിപ്പാട്ടം തകർന്നപ്പോൾ കരഞ്ഞതും മുത്തശ്ശിയെ അവരുടെ കണ്ണട കണ്ടെത്താൻ സഹായിച്ചതുമെല്ലാം ആ കുട്ടി ഓർത്തുനോക്കി. ജീവിതം ആരംഭിക്കാൻ കാത്തിരിക്കുന്ന ഒന്നല്ലെന്ന് അവൾ മെല്ലെ മനസ്സിലാക്കി. ഓർക്കാൻ മാത്രം പ്രത്യേകതകളൊന്നുമില്ലെന്ന് തോന്നുന്ന സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ പോലും അത് ഇതിനകം സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു.

90 വർഷത്തെ ജീവിതം ഒരൊറ്റ വാക്യത്തിൽ എങ്ങനെയായിരിക്കും അനുഭവപ്പെടുക?

90 വയസ്സ് തികഞ്ഞ ഒരാളോട് ഈ ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നത് സങ്കൽപ്പിച്ചു നോക്കൂ. എവിടെ നിന്നായിരിക്കും ആ വ്യക്തി തുടങ്ങുക? ബാല്യകാലത്ത് നിന്നോ? ആദ്യത്തെ ജോലിയിൽ നിന്നോ? വിവാഹത്തിൽ നിന്നോ? ഒരു നിരാശയിൽ നിന്നോ? ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിച്ച ദിവസത്തിൽ നിന്നോ? അതോ ജീവന് തുല്യം സ്നേഹിച്ച ഒരാൾ ഇനി ഒപ്പമില്ലെന്നറിഞ്ഞ ആ ദിനത്തിൽ നിന്നോ? തൊണ്ണൂറ് വർഷങ്ങളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് പ്രഭാതങ്ങളും, എണ്ണമറ്റ സംഭാഷണങ്ങളും, സ്വകാര്യ ഭയങ്ങളും, പ്രതീക്ഷിക്കാത്ത സന്തോഷങ്ങളും, ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടാതെ പോയ ധീരമായ നിമിഷങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടാകാം. ഇതെല്ലാം ഒരൊറ്റ വാക്യത്തിൽ എങ്ങനെ ഒതുക്കാൻ കഴിയും? ഒരുപക്ഷേ അതിന് സാധിച്ചെന്നു വരില്ല. എന്നാൽ ആ ഒരൊറ്റ വാക്യം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിലെ ബുദ്ധിമുട്ട്, നമ്മൾ സ്വന്തം ജീവിതത്തെ എങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാനപ്പെട്ട ചില കാര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയേക്കാം.

നമ്മൾ സാധാരണയായി സ്വന്തം കഥ പറയാറുള്ളത് സംഭവങ്ങളിലൂടെയാണ്. നമ്മൾ എവിടെ പഠിച്ചു, എന്തായി മാറി, എത്ര സമ്പാദിച്ചു, ആരെ വിവാഹം കഴിച്ചു, എന്തൊക്കെ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിച്ചു എന്നതിലൂടെയൊക്കെ. ഈ കാര്യങ്ങൾക്കെല്ലാം പ്രാധാന്യമുണ്ട്. നമ്മുടെ ജീവിതം നമ്മെ എവിടേക്കാണ് എത്തിച്ചതെന്ന് ഇവ വിശദീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ആ യാത്രയിൽ നമുക്കുള്ളിൽ എന്താണ് സംഭവിച്ചതെന്ന് വിശദീകരിക്കാൻ ഇവയ്ക്ക് എപ്പോഴും കഴിഞ്ഞെന്നു വരില്ല. ഒരു സ്ഥാപനത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പദവിയിലെത്തിയ ഒരു വ്യക്തി, താൻ ചെയ്ത വലിയൊരു തെറ്റ് ആരോ ക്ഷമിച്ച ആ ദിവസമായിരിക്കും ഒരുപക്ഷേ ഏറ്റവും വ്യക്തമായി ഓർക്കുന്നുണ്ടാവുക. സാധാരണ ഒരു തൊഴിൽ ജീവിതം നയിച്ച മറ്റൊരു വ്യക്തിക്ക്, പ്രയാസകരമായ വർഷങ്ങളിൽ പോലും ഒരു വാഗ്ദാനം പാലിക്കാൻ കഴിഞ്ഞതിന്റെ ശാന്തമായ സംതൃപ്തി മനസ്സിലുണ്ടാകാം. പുറമേ കാണുന്ന കഥ നമ്മൾക്ക് എന്താണ് സംഭവിച്ചതെന്ന് പറയുമ്പോൾ, ഉള്ളിലെ കഥ ചോദിക്കുന്നത് ആ അനുഭവങ്ങൾ നമ്മെ എന്താക്കി മാറ്റി എന്നാണ്.

ഓർമ്മകളിൽ തങ്ങിനിൽക്കുന്നത് എപ്പോഴും നമ്മുടെ നേട്ടങ്ങളാകണമെന്നില്ല

വീടുമാറുന്നതിനിടയിൽ ഒരു പഴയ അലമാര തുറക്കുന്ന ഒരാളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു നോക്കൂ. അതിനുള്ളിൽ ഒരു സ്കൂൾ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ നിയമന ഉത്തരവ്, ഇനി ഒരിക്കലും കണ്ടുമുട്ടാത്ത ചിലരുടെ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകൾ, മരണപ്പെട്ടുപോയ ആരോ എഴുതിയ ചെറിയൊരു കൈയെഴുത്ത് കുറിപ്പ് എന്നിവ അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തുന്നു. സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം ഒരു പെട്ടിയിൽ പെറുക്കിവെക്കുന്നു. എന്നാൽ ആ കുറിപ്പിലെത്തുമ്പോൾ അദ്ദേഹം അവിടെ ഇരിക്കുന്നു. കുറേ മിനിറ്റുകളോളം അദ്ദേഹം അതേ വരികൾ വീണ്ടും വായിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ആ കഷ്ണത്തിലെ ഒരടയാളവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളെക്കുറിച്ചല്ല പറയുന്നത്. എങ്കിലും സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾക്ക് നൽകാത്ത എതോ ഒരപൂർവ്വത അതിലുണ്ട്. താൻ ഒരിക്കൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതെന്ന് കരുതിയ സംഭവങ്ങളല്ല, മറിച്ച് തന്റെ ഹൃദയത്തോട് ഏറ്റവും ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന ഓർമ്മകൾ എന്ന് ആ നിമിഷം അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിയുന്നു.

നമ്മെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മകളിൽ വിചിത്രമായ ഒരു വൈരുദ്ധ്യമുണ്ട്. ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ പഴയ തെറ്റ് നമുക്ക് പൊറുത്തു കൊടുക്കാൻ കഴിയും, എന്നാൽ സ്വന്തം ചെയ്ത ഒരു തെറ്റിന്റെ പേരിൽ നമ്മൾ നമ്മെത്തന്നെ നിരന്തരം ശിക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. പത്ത് വിജയങ്ങളേക്കാൾ വ്യക്തമായി നമ്മൾ ഒരു പരാജയം ഓർമ്മിച്ചേക്കാം. മറ്റൊരു വഴി തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ എന്ത് സംഭവിക്കുമായിരുന്നു എന്നറിയാതെ, ഒരു തീരുമാനത്തിന്റെ പേരിൽ നമ്മൾ വർഷങ്ങളോളം ഖേദിച്ചേക്കാം. ഓർമ്മകൾ നമ്മുടെ ഭൂകാലത്തെ കേവലം സംരക്ഷിക്കുകയല്ല ചെയ്യുന്നത്. ഭൂതകാലത്തിലെ ഏതെല്ലാം ഭാഗങ്ങളാണ് നമ്മുടെ ശ്രദ്ധ അർഹിക്കുന്നത് എന്നും അത് നമ്മോട് പറയുന്നു. ചിലപ്പോൾ അതൊരു മോശം കഥാകാരനാണ്. നമ്മുടെ ഖേദങ്ങൾക്ക് അത് അേേധക പേജുകൾ നൽകുന്നു, എന്നാൽ നമ്മൾക്ക് ലഭിച്ച സ്നേഹത്തിനും കാണിച്ച ധീരതയ്ക്കും അതിജീവിക്കാൻ കഴിഞ്ഞ സാധാരണ ദിവസങ്ങൾക്കും അത് വളരെ കുറഞ്ഞ ഇടമേ നൽകുന്നുള്ളൂ.

സത്യസന്ധമായ ഒരു ജീവിതത്തെ സന്തോഷത്തിലേക്കോ വേദനയിലേക്കോ മാത്രം ഒതുക്കാനാവില്ല

എന്നാൽ നമ്മുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരൊറ്റ വാക്യം സന്തോഷത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമായിരിക്കണമോ? അത് ജീവിതത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗത്തെ ഒഴിവാക്കുന്നതിന് തുല്യമാകും. അതോ അത് കഷ്ടപ്പാടുകളെക്കുറിച്ച് മാത്രമായിരിക്കണമോ? അതും തീർത്തും നീതിയുക്തമാകില്ല. ഒരു ജീവിതം അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ ഒരേയൊരു കാര്യമായി ഒതുങ്ങുകയുള്ളൂ. നമുക്ക് ഒരാളെ സ്നേഹിക്കാനും അതേസമയം അവരെ നിരാശപ്പെടുത്താനും കഴിയും. നമുക്ക് പ്രധാനപ്പെട്ട എന്തെങ്കിലും നേടാനും അതിനുശേഷവും അനിശ്ചിതത്വം അനുഭവിക്കാനും കഴിയും. നമുക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവരെ നഷ്ടപ്പെടാം, വിശ്വാസങ്ങൾ മാറ്റാം, വീണ്ടും തുടങ്ങാം, ഒപ്പം നമ്മൾ ഒരിക്കലാകാൻ ആഗ്രഹിച്ച വ്യക്തിയല്ലിപ്പോൾ താനെന്ന് തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യാം. ഒരുപക്ഷേ സത്യസന്ധമായ ഒരു വാക്യത്തിൽ ഇത്തരം വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾക്കെല്ലാം ഇടമുണ്ടാകേണ്ടതുണ്ട്. നമ്മുടെ ജീവിതം തികഞ്ഞതാണെന്ന് അത് കാണിക്കേണ്ടതില്ല. നമ്മൾ അവ ജീവിച്ചു തീർത്തിട്ടുണ്ട് എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ മാത്രം മതിയാകും.

നമ്മുടെ ജീവിതത്തിന്റെ വാക്യം ഇതിനകം എഴുതിക്കഴിഞ്ഞു എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നതിലും വലിയൊരു അപകടമുണ്ട്. ഇരുപതാം വയസ്സിലുള്ള ഒരാൾ ഒരു പരീക്ഷയുടെ ഫലം കണ്ട് തളർന്നുപോയേക്കാം. അൻപതാം വയസ്സിലുള്ള ഒരാൾ ഏറ്റവും അർത്ഥവത്തായ വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞുപോയെന്ന് കരുതിയേക്കാം. എൺപതാം വയസ്സിലുള്ള ഒരാൾ ഇനി കണ്ടെത്താൻ പുതിയതായി ഒന്നുമില്ലെന്ന് ചിന്തിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ നാളെ എന്താണ് കൊണ്ടുവരികയെന്ന് ഇവരിൽ ആർക്കും അറിയാൻ കഴിയില്ല. ഇന്നലെ സംഭവിച്ചവ നമുക്ക് മാറ്റാൻ കഴിയാതെ വരുമ്പോൾ പോലും, ഇന്നത്തെ നമ്മുടെ പ്രതികരണങ്ങൾ മാറ്റാൻ നമുക്ക് കഴിഞ്ഞേക്കും. ആരുടെയെങ്കിലും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാത്ത ചെറിയ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലൂടെ ആ കഥ തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു.

ഇന്ന് രാത്രി നിങ്ങൾ എന്തായിരിക്കും എഴുതുക?

ഒരുപക്ഷേ ഇന്ന് രാത്രി നമുക്ക് ആ അധ്യാപിക നൽകിയ അസൈൻമെന്റ് ഒന്നു ശ്രമിച്ചുനോക്കാം. ഒരു കഷ്ണം കടലാസെടുത്ത് നിങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ഒരൊറ്റ വാക്യം എഴുതുക. നിങ്ങളുടെ പ്രൊഫഷണൽ പ്രൊഫൈലിൽ നൽകുന്നതോ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റുള്ളവർ പ്രശംസിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതോ ആയ ഒരു വാക്യമല്ല എഴുതേണ്ടത്. നിങ്ങളുടേത് മാത്രമായി നിങ്ങൾക്ക് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന ഒന്ന് എഴുതുക. എന്നിട്ട് അത് നിശബ്ദമായി വായിച്ചുനോക്കുക. നിങ്ങൾ അതിൽ എന്തൊക്കെ ഉൾപ്പെടുത്തി, എന്തൊക്കെ ഒഴിവാക്കി എന്ന് ശ്രദ്ധിക്കുക. നിങ്ങൾ സ്നേഹിച്ച മനുഷ്യരെ ഓർത്തെടുത്തോ? തികവുകളില്ലാത്ത ഒരു മനുഷ്യനായിരിക്കാൻ നിങ്ങളെത്തന്നെ അനുവദിച്ചോ? എല്ലാം അവസാനിച്ചു എന്ന രീതിയിലാണോ എഴുതിയത്, അതോ ഇനിയുമെന്തോ ആരംഭിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ട് എന്ന മട്ടിലാണോ?

എനിക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടി വന്നാൽ, ഒരുപക്ഷേ ഞാൻ ഇങ്ങനെ എഴുതിയേക്കാം: “ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെയല്ല കാര്യങ്ങളൊന്നും സംഭവിച്ചത്. എങ്കിലും ഞാൻ ജീവിച്ചു, സ്നേഹിച്ചു, പഠിച്ചു, ഇപ്പോഴും മുന്നോട്ട് പോയ്ക്കൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു.”

എന്നിട്ട്, ആ വാക്യം പോലും മുഴുവൻ കഥയും പറയുന്നുണ്ടോ എന്ന് ഞാൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടേക്കാം.

നിങ്ങളുടെ ജീവിതം മുഴുവൻ ഒരൊറ്റ വാക്യത്തിൽ ഒതുക്കേണ്ടി വന്നാൽ, നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് സംഭവിച്ചത് എന്നതിന്റെ കഥയായിരിക്കുമോ നിങ്ങൾ എഴുതുക, അതോ ആ അനുഭവങ്ങൾ കാരണം നിങ്ങൾ ആരായി മാറി എന്നതിന്റെ കഥയായിരിക്കുമോ?